Vragen naar de bekende weg

Actal constateert dat bijna 40% van de formulieren vraagt naar gegevens waarover de gemeente zelf al beschikt. Bijvoorbeeld: de vraag of de gemeente voor het gebouw waarin je een evenement wilt organiseren een gebruiksvergunning heeft afgegeven. Of de vraag of jij als aanvrager wel bij de gemeente staat ingeschreven. Collegevoorzitter Jan ten Hoopen: “Deze voorbeelden laten zien dat de regeldruk voor burgers eenvoudig en snel naar beneden kan door dit soort onnodige vragen gewoon te schrappen.”

Wel digitaal, geen echte webformulieren

Van de onderzochte formulieren kan niet meer dan 18% op de computer worden ingevuld en verzonden. De meeste formulieren (69%) moet je eerst printen, dan met de hand invullen en  vervolgens met de post naar de gemeente sturen.

Overbodige bewijsstukken

Het onderzoek laat ook zien dat 35% van de formulieren vraagt een bijlage mee te sturen die niet relevant is voor de beoordeling van aanvraag. Denk bijvoorbeeld aan een uitdraai uit de ANWB-routeplanner, een kopie van het rijbewijs of identiteitsbewijs van de aanvrager of een kopie van het kentekenbewijs van een voertuig. Ook hier is snel voordeel te behalen door deze overbodige bijlagen te schrappen.

Maak formulieren slimmer

Om het burgers echt makkelijk te maken, kunnen gemeenten slimme formulieren ontwikkelen. Dit zijn formulieren waarin de antwoorden die de invuller geeft, bepalen welke vervolgvragen nodig zijn. Zo krijgen burgers nooit te maken met vragen die niet op hen van toepassing zijn. Van de 250 onderzochte formulieren waren er slechts drie ‘slim’.

Op de Actal-conferentie ‘Merkbaar minder regeldruk’ reikte jury-voorzitter Boris van der Ham vanmiddag aan Wasima Khan de hoofdprijs uit: 1 jaar collegegeld. Kort hiervoor had Jan ten Hoopen het boek met daarin het essay van Wasima Khan overhandigd aan Minister Plasterk.

Wat eraan voorafging

Om studenten te betrekken bij de gedachtevorming over het merkbaar verminderen van de regeldruk in Nederland, schreef Actal in het najaar van 2012 een essaywedstrijd uit: ‘Minder regels, een makkie?’. 51 studenten hebben een essay ingestuurd. De jury heeft alle inzendingen beoordeeld op originaliteit, realiteit, impact en schrijfstijl. Naast Boris van der Ham zaten Joeri van den Steenhoven en Lili Doude van Troostwijk in de jury.

De inzenders hebben heel verschillende achtergronden: van filosofie tot bouwkunde, van ergotherapie tot bedrijfskunde. Regeldruk en bureaucratie zitten immers overal, in alle sectoren van de maatschappij. Of je nu econoom, verpleegkundige, jurist, tandarts, civiel ingenieur, accountant of politieagent bent, je krijgt er altijd mee te maken. En Actal is altijd op zoek goede ideeën om zaken eenvoudiger en efficiënter te regelen.

Tijdens de conferentie hield Jan ten Hoopen de minister voor: “Het is niet genoeg als je alleen kwantitatief de regeldruk vermindert; het is niet genoeg als je alleen wat irritatielijstjes langsloopt; het is niet genoeg als je alleen je vriendelijke gezicht opzet; en het is ook niet genoeg als je alleen bij de rijksoverheid de regeldruk vermindert die vervolgens keihard weer terugkomt in de vorm van gemeentelijke regeldruk.” Volgens Ten Hoopen moeten we kiezen voor het perspectief van de ondernemer, de burger en de professional.

Inhoud van het boek

In het boek staan bijdragen van prof. dr. P.H.A. Frissen, prof. dr. A. Dijksterhuis, prof. dr. P. Schnabel, prof. dr. A. Klamer, prof. dr. E. Tonkens, prof. dr. M. Trappenburg, prof. dr. W.J.M. Voermans, R.L. Heertje en het winnende essay van de essaywedstrijd onder studenten door W. Khan. Ook staan hierin de uitkomsten van een praktijkonderzoek naar het omgevingsrecht en de langdurige zorg, een impressie van het innovatiepanel en enkele bevindingen van een enquête onder ruim 400 bedrijven, 700 burgers en bijna 400 professionals.

Voor de boektrailer klik hier.

Bestellen

U kunt het boek bestellen door een email te sturen aan info@actal.nl. De kosten bedragen € 10,00 (administratie- en verzendkosten). Vermeld daarbij het onderwerp MMR en uw naam, adres, postcode en woonplaats. Het boek is gratis beschikbaar als pdf. Het omvat 136 pagina’s. Klik hier om het te downloaden.

De eindrapportage van het Praktijkonderzoek kunt u hier downloaden.

Het enquêteonderzoek door TNS-Nipo kunt u hier downloaden.

Verminderen van regeldruk kan meer merkbaar worden voor burgers en bedrijven. Centraal in het advies van Actal hierover aan het kabinet staat dat de overheid – beleid, uitvoering, toezicht en handhaving – zich voortdurend moet realiseren wat regels precies teweegbrengen. Wat moeten mensen allemaal doen (of nalaten) om de regels na te leven? Hoeveel tijd en kosten zijn daarmee gemoeid? Collegevoorzitter Jan ten Hoopen: “Verdiep je in de bedrijfsvoering van ondernemers, de dagelijkse werkpraktijk van de professional en de leefsituatie van de burger. Er is brede steun in de samenleving voor regeldrukvermindering. Natuurlijk willen mensen zaken goed geregeld hebben, maar mensen voelen zich tegelijkertijd onnodig door regels bekneld.” Met het advies Merkbaar minder regeldruk adviseert Actal het kabinet hoe de doelstelling effectief te realiseren.

Nieuwe wetgeving beter voorbereiden

Goede wetgeving dient maatschappelijke doelen. Betrek bij nieuwe wetgeving dan ook de relevante groepen uit de samenleving. Reageer inhoudelijk op hun inbreng, en leg eerlijk verantwoording af over de gemaakte keuzes. Zo ervaren mensen merkbaar minder regeldruk.

Oplossingsgerichte houding

Maar ook bij bestaande wetten en regels valt heel veel te winnen. De belangrijkste regeldrukwinst zit in de houding van toezichthouders, inspecteurs en handhavers. Als zij oplossingsgericht gaan meedenken, neemt de ervaren regeldruk sterk af.

Man en paard noemen

Als het kabinet in 2017 tevreden wil zijn over de bereikte vermindering van regeldruk, moet de doelstelling van € 2,5 miljard verder worden geconcretiseerd. Jan ten Hoopen: “Maak duidelijk wie voor welk deel van de doelstelling aan de lat staat. En voorkom dat met decentralisaties de rijksregeldruk wordt geboekt als ‘vermindering van de regeldruk’, terwijl die keihard weer terugkomt in de vorm van gemeentelijke regeldruk.”

Aanpassingskosten nieuwe regelgeving indammen

Het is belangrijk dat regelgeving goed in elkaar steekt. En niet te vaak verandert. Wijzigingen in de regelgeving kunnen grote gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor de inrichting van bedrijfsprocessen. Aanpassingskosten die bedrijven moeten maken kunnen enorm oplopen, vooral als een wijziging niet aansluit bij de werkprocessen binnen ondernemingen. Jan ten Hoopen: “Wetswijzigingen kosten ondernemingen veel geld. Zo wordt hun innovatievermogen geremd, en dat is niet goed voor de economische groei”.

__________________________________________________________________

 Noot voor de redactie:

Jan ten Hoopen is beschikbaar voor een toelichting op dit advies. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de secretaris van het college, Rudy van Zijp, 06 4460 6491. Het advies ‘Merkbaar minder regeldruk’ is op 19 april 2013 verzonden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Dit is een persbericht van Actal, het Adviescollege toetsing regeldruk. Actal adviseert de regering en Staten-Generaal om de regeldruk zo laag mogelijk te maken voor bedrijven, voor burgers, en voor professionals in de sectoren zorg, onderwijs, veiligheid en sociale zekerheid.

Deze titel drukt uit dat het regeldrukbeleid een nieuwe impuls behoeft. Daarbij moet de merkbaarheid van het verlagen van regeldruk meer aandacht krijgen. Die lukt alleen als beleid, uitvoering en toezicht nauwer aansluiten bij de situatie van bedrijven, burgers en professionals. En dat vraagt meer betrokkenheid van diezelfde bedrijven, burgers en professionals bij het ontwerpen en uitvoeren van het beleid.

Het Jaarverslag kunt u hier downloaden en opslaan.

klik hier voor de presentaties die op deze dag zijn gehouden.

Maak een snellere en makkelijkere start mogelijk

Bij het starten van een kindercentrum moeten ondernemers zich laten registreren in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP). Dit sluit niet goed aan op de inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Ondernemers worden daarbij geconfronteerd met een onnodige dubbele uitvraag van gegevens. Ook hanteert het LRKP bij een wijziging dezelfde procedure als bij de start van de onderneming. Jan ten Hoopen: “De starheid van het LRKP leidt ertoe dat een ondernemer vaker dan nodig de volledige procedure moet doorlopen. Bijvoorbeeld bij een tijdelijke verhuizing. De procedures zijn gericht op de overheid, en houden onvoldoende rekening met de gevolgen voor de ondernemer.” Daarbij zijn ook de termijnen voor het starten van een kinderopvangcentrum erg lang.

Vereenvoudig de regelgeving en registratieverplichtingen

Bij de wettelijke eisen voor het exploiteren van kindercentra valt vooral op hoe ingewikkeld het is om te bepalen hoeveel pedagogisch medewerkers je minimaal moet inzetten bij een bepaald aantal kinderen (de zogenaamde beroepskracht-kind ratio). De bepalingen zijn zo gedetailleerd dat men zich genoodzaakt zag om een digitaal rekenmodel te ontwikkelen. Jan ten Hoopen: “Als ondernemers regelgeving alleen correct kunnen toepassen met een ICT-tool, dan zijn we te ver doorgeschoten in onze regelzucht. Dat moet simpeler kunnen.” Actal adviseert om de wettelijke eisen rond de beroepskracht-kind ratio drastisch te vereenvoudigen. Verder ziet Actal goede mogelijkheden om ook de registratieverplichtingen te vergemakkelijken.

Maak toezicht doelgerichter

De wet verplicht een jaarlijkse inspectie van alle kindercentra. Dit betekent dat óók kindercentra met een goed trackrecord verplicht jaarlijks worden geïnspecteerd. Het toezicht kan efficiënter door een risicobenadering te hanteren, waarbij de inspecteur vooral kindercentra bezoekt die geen goed trackrecord hebben. Ook moet het mogelijk zijn om documenten op afstand te inspecteren. Dat bespaart veel tijd, zowel bij de inspecteurs als bij de ondernemers.

De overheid moet regelgeving beter laten aansluiten op de bedrijfsvoering van bedrijven in de metaalsector. Regels zijn te complex en veranderen ook te vaak. Dit leidt ertoe dat zelfs de uitvoerders van het beleid niet precies weten welke regels van toepassing zijn op metaalbedrijven. De overheid kan regeldruk en irritatie verminderen door rekening te houden met de bedrijfsvoering van ondernemingen. Dit leidt niet alleen tot meer draagvlak voor die regelgeving maar vooral ook tot een betere naleving. Jan ten Hoopen heeft het advies Regels in bedrijf: sectorscan metaal op vrijdag 15 maart 2013 overhandigd aan minister Kamp van Economische Zaken.

Complexe wet- en regelgeving

Ondernemers in de metaalsector moeten voldoen aan wet- en regelgeving op terreinen als arbeidsomstandigheden, veiligheid, milieu en financiële administratie. Veel ondernemers zien dat de regelgeving zo complex is dat zelfs de overheid niet duidelijk kan maken welke regels op hun bedrijf van toepassing zijn. Ook leidt het hoge tempo van veranderingen in regelgeving tot problemen in de bedrijfsvoering. Actal adviseert daarom een rem te zetten op veranderingen in regelgeving, en bedrijven meer tijd te geven om hun bedrijfsvoering aan te passen.

Ontoereikende professionaliteit

Ondernemers ervaren onvoldoende aansluiting tussen beleid en praktijk. Dit is toe te schrijven aan de instrumenten, de bejegening en de professionaliteit van de overheid. Het onderzoek geeft voorbeelden van situaties waarin ondernemers maatregelen moeten nemen die niet bijdragen aan de oplossing van het probleem. Zo gaf een ondernemer aan te werken met de gevaarlijke stof cyanide. Bij brand is het blussen met water hierdoor onverstandig. Desondanks moest de ondernemer een brandput slaan, zodat de brandweer over voldoende bluswater kan beschikken. Jan ten Hoopen: ”Ondernemers verdienen een overheid die problemen constructief oplost in plaats van afhandelt.” Om die reden adviseert Actal om de handhaving van het beleid te laten aansluiten bij de specifieke bedrijfsvoering van de ondernemer.

Gebrek aan afstemming

Het onderzoek in de metaalsector laat zien dat regeldruk ook ontstaat door onduidelijkheid over het beleid en hoe dit te interpreteren. Zo moest een ondernemer van de gemeente een filter plaatsen in een luchtafvoer boven open vuur, terwijl de brandweer juist had bevolen dat filter te verwijderen. De ondernemer heeft brandweer en gemeente gevraagd om tot een gezamenlijke oplossing te komen, maar die waren daartoe niet bereid. Het bedrijf plaatst of verwijdert het filter momenteel afhankelijk van welke inspecteur langskomt. Het plaatsen en verwijderen van het filter verstoort het normale bedrijfsproces en miskent de publieke belangen die de verschillende overheden moeten beschermen. De ondernemer loopt bovendien het risico dat een verzekeraar niet uitkeert als er iets gebeurt, omdat de ondernemer (een deel van) de regels niet naleeft. Jan ten Hoopen: “De ondernemer moet in zijn recht komen te staan. Zolang verschillende overheden onderling geen overeenstemming bereiken en tegenstrijdige eisen blijven stellen, zou de ondernemer een wijzigingsinstructie niet hoeven op te volgen.”

Als gevolg van de regeldruk lopen de kosten in de bouw hoog op. De bouwregelgeving heeft betrekking op een groot aantal burgers en bedrijven en de kosten van procedures zijn aanzienlijk. De administratieve lasten zijn alleen voor de Woningwet al fors: per jaar 190.000 uur en 62,8 miljoen euro voor burgers en 92 miljoen euro voor bedrijven (berekeningen uit 2012). Voor de inhoudelijke nalevingskosten is geen integrale nulmeting beschikbaar. Naar verwachting bedragen deze kosten een veelvoud van de administratieve lasten. Zo bedragen de inhoudelijke nalevingskosten van (een deel van) het (oude) bouwbesluit al zo’n 600 miljoen euro per jaar.

Actal heeft advies uitgebracht over de beoogde herziening van de bouwregelgeving en heeft in 2012 hierover in een rondetafelgesprek met de Tweede Kamer gesproken. Actal pleit er voor om het advies op te volgen door de knelpunten aan te pakken en de besparingen te verzilveren. In het gesprek met de tijdelijke commissie Huizenprijzen heeft Actal zich geconcentreerd op de specifieke regels voor de bouw. Ook buiten de bouwregels zijn er verschillende domeinen die regeldruk veroorzaken en zodoende de kosten omhoog stuwen. Hierbij kan worden gedacht aan fiscale en sociale regelgeving.

Hieronder vindt u de links naar ons advies over de herziening van de bouwregelgeving en de gespreks­notitie

Gespreksnotitie Actal t.b.v. Tijdelijke Commissie Huizenprijzen

Advies Bouwstenen voor minder regeldruk

Het wetsvoorstel ‘Versterking kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs’ is een symbool van de risico-regelreflex op het diploma-incident bij hogeschool Inholland. Actal geeft in zijn advies aan dat deze aanvullende wetgeving onnodig is. Er zijn recentelijk meerdere beleidsmaatregelen getroffen, de onderwijsinstellingen hebben veel verbeteringen doorgevoerd, en de huidige wetgeving rondom accreditatie wordt binnenkort geëvalueerd. Minister Bussemaker (OCW) schrijft in haar reactie dat het advies voor haar aanleiding vormt om de bestuurlijke afspraken met de sector en de evaluatie van het accreditatiestelsel in het wetsvoorstel te betrekken. Zij wil daarom het wetsvoorstel niet eerder dan na de evaluatie van het accreditatiestelsel deze zomer verder behandelen.

Bij hogeschool Inholland werden vier opleidingen als ‘zeer zwak’ aangemerkt, bij vier andere hogescholen werd een opleiding als ‘zorgelijk’ beoordeeld. Daarbij bestond er grote zorg over het gerealiseerde eindniveau van de afgestudeerden. Het wetsvoorstel ‘Versterking kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs’ reageert nu met regels voor alle hbo-instellingen en universiteiten. Jan ten Hoopen: “Met de systematiek die in het nieuwe wetsvoorstel besloten ligt, worden alle instellingen met veel extra werk en extra kosten opgescheept. Dat is niet proportioneel, en het komt de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede.”

Het is zeer ernstig als opleidingen ver onder de maat scoren en het diploma van afgestudeer­den daardoor ‘niets meer waard’ is. De onderwijs­instellingen hebben in de afgelopen twee jaar hun verantwoordelijkheid genomen en al veel verbeteringen doorgevoerd. Ook vanuit de overheid zijn al eerder maatregelen getroffen om de kwaliteit van hbo-examens en hbo-diploma’s te garanderen. Jan ten Hoopen: “De wens om nu nog meer regels in te voeren appelleert aan een vals gevoel van daadkracht”.

Bovendien wordt in de zomer van 2013 het accreditatiestelsel geëvalueerd. Jan ten Hoopen: “Tot die tijd moet je niet overhaast nieuwe regels introduceren. Mocht deze evaluatie over de hele linie negatief uitpakken, dan kan extra wetgeving op zijn plaats zijn. Maar ook dan geldt: bezint eer ge begint”.